Problem odaklı ve güncel 23 oturum 2 sözel bildiri 81 konuşmacı

Prof. Dr. Levent Yaman

14.Ulusal Dahili ve Cerrahi Bilimler Yoğun Bakım (TDCY) Kongresi ve 6. Avrasya Yoğun Bakım Toplantısı, açılış konuşmaları ve müzik dinletisiyle konuklarına “merhaba” dedi.

Kongre Başkanı Prof. Dr. Levent Yamanel, konuşmasında, “Yoğun bakım tıbbı, kritik hastaların tanı ve tedavisi gibi çok önemli bir sorumluluğa sahip… Bütün dünyada ve ülkemizde yoğun bakım ile ilgili gelişmeler baş döndürücü bir hızla devam ediyor. Çok geniş ve heterojen ilgi alanı olan bu bilim dalına ait gelişmeleri ve en güncel bilgileri bulabileceğiniz bir kongre düzenlediğimize inanıyorum” dedi.

10 Bildiri Sahibine Burs Verildi

Yamanel şöyle devam etti:
“Bilimsel düzenleme kurulumuzla ile birlikte ülkemizde alanlarında söz sahibi olan değerli bilim insanları yanı sıra yurt dışından da çok önemli konuşmacıları kongremize davet ettik. Ayrıca ilgi duydukları alanlarda birçok bilimsel çalışmada aktif rol oynayan yoğun bakımcı genç bilim insanları da konuşmacı olma fırsatı buldular. Her yıl olduğu gibi bu yıl da kongre öncesi üç farklı kursumuz yapıldı. Yöneticileri tarafından titizlikle planlanan, teorik ve pratik konular içeren kurslarımızın çok yararlı geçtiğine inanıyorum.

Sözel ve poster bildirilerinin 10 tanesi derneğimiz tarafından burslu olarak kabul edildi.

Prof. Dr. Bilgin Cömert

Kongrelerin bir misyonu da ilaç ve medikal cihaz/malzeme sektörü ile kullanıcıları bir araya getirmektir. Medikal firmalar ürünlerini tanıtma, katılımcılar da bu alandaki yenilikleri kongremizde görme fırsatı bulacaklar.”

Tüm Yoğun Bakım Uzmanlarını Kucaklıyoruz

TDCY Başkanı Prof. Dr. Bilgin Cömert ise, “Özellikle yeni uzman olmuş ve mecburi hizmetini yapmakta olan meslektaşlarımızın kongrede yer almalarını, sahada yaşadıkları olumlu ve olumsuz olayların paylaşılması açısından bir fırsat olarak görüyoruz.

Dernek olarak ana dal ayrımı yapmaksızın tüm yoğun bakım uzmanlarının özlük haklarının korunması, iyileştirilmesi ve problemlerinin çözümü, yoğun bakım eğitimi ve hizmet sunumunda karşılaşılan problemlerin çözümü için gerekli girişimlerde bulunmaya devam edeceğiz” diye konuştu.

Bilim Hayatı, İnsanı, Eşyayı Anlayamaya Çalışmaktır

Prof. Dr. Fahrettin Keleştemur

Kongrede ilk konuşmayı Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanı (TÜSEB) Prof. Dr. Fahrettin Keleştemur yaptı. Prof. Dr. Keleştemur, dünyada bilimsel düşüncenin temellerinin atılmasını sağlayan gelişmeleri, tarihin bilinen ilk zamanlarından günümüze dek anlattı. Adeta dünya medeniyet tarihi dersi niteliğinde bir konuşma yapan Prof. Dr. Keleştemur, şunları söyledi:

“Bu toprakların bir insanı olarak zor şartlarda okudum, içinde bulunduğumuz şatları sorguluyoruz, neden bilgi üretemiyoruz, neden Batının gerisindeyiz diye… Sağlık alanında evrensel üne sahip bir insana rastlayamazsınız, yurtdışında çalışan isimler hariç… Kendimce birtakım sonuçlara ulaştım elbette; ama bunun sebebi olmalı! Bilim bence hayatı, insanı, eşyayı anlayamaya çalışmaktır. Günümüzde akla ve bilime sarılmaktan başka çaremiz yok.”

Kongre sayfası: http://dcyogunbakim2017.org

Son günlerde basında yer alan yoğun bakım yataklarının yetmediği şeklinde yapılan açıklamalar ve Sağlık Bakanı Sayın Recep Akdağ’ın yaptığı açıklama üzerine bilimsel bir sivil toplum kuruluşu olarak ve yoğun bakım uzmanı sıfatı ile bizzat eğitim ve hizmet sunumunun içinde yer alan hekimler olarak toplumu doğru bilgilendirme misyonumuz doğrultusunda aşağıdaki açıklamayı yapmayı uygun bulmaktayız:

Öncelikle Sayın Bakanın Türkiye’de yoğun bakım yatak sayısında eksiklik bulunmadığı ve temel sorunun yoğun bakım ünitelerinin doğru kullanılmadığı yönündeki açıklamasına katılmaktayız. Ancak, bunun altında yatan temel noktaları da irdelemek gerektiğini düşünmekteyiz.

Yoğun Bakım Yatakları İstismar Ediliyor

Türkiye’de yoğun bakım yataklarına yoğun bakım endikasyonu olmayan hastalar çeşitli nedenlerle yatırılmakta veya yatırılmaya çalışılmaktadır. Siyasetçi ve bürokratlardan tutun, hastaların kendileri, hekimler ve hastane sahip veya yöneticilerine kadar çeşitli kademelerde bu istismar yaşanmaktadır.

Öncelikle şunun altını çizmekte yarar vardır: Yoğun bakım üniteleri yoğun bakımda sunulan ileri teknoloji temelli bakım ve destek tedavilerden “yarar” görecek özellikteki ağır hastaların yatırılmaları gereken ünitelerdir. Yoğun bakım ünitelerine yaşamın son dönemine gelmiş hastalar ne kadar ağır olurlarsa olsunlar yatırılmamalıdırlar. Örneğin, ağır ve geri dönüşümsüz nörolojik sorunları olan hastalar, yaygın ve tedavi seçeneği kalmamış, iyileşme ihtimali kesin olmayan kanser hastaları yoğun bakım ünitelerinde izlenmemelidirler. Bu hastaların bakımları örneğin palyatif bakım üniteleri gibi farklı birimlerde verilmelidir veya evde bakım hizmetleri geliştirilmelidir.

 Yoğun Bakım Yataklarının %20’si Uygun Kullanılmıyor

Ancak, bu hastaların yatırılması konusunda yoğun bakımda çalışan hekimlerin üzerinde ciddi baskı olabilmektedir. Örneğin, bir cerrah hastayı ameliyat etmeme, bir onkolog tedavi vermeme kararı verebilmekte, hatta bir acil tıp uzmanı triaj kararını bağımsız verebilmekte ancak bir yoğun bakım hekiminin bunları yapma hakkı bulunmamaktadır. Yoğun bakım yataklarına acil tıp servislerinden, 112 komuta servislerinden uygun triaj yapılmadan yatışlar yapılmakta yatak doluluk oranları çok yüksek olunca da daha uygun hastaların yatışları yapılamamakta, yatışlarda gecikmeler olmaktadır.

Sağlık Bakanlığının yaptığı bir çalışmada yoğun bakım yataklarının yaklaşık %20’sinin uygun kullanılmadığı sonucuna varılmıştır.

Yoğun Bakımdan “Çıkış” Kriterleri de Belirlenmeli

Bir an önce bilimsel veriler doğrultusunda yoğun bakımların uygun kullanım kriterleri ile sadece yatış değil, çıkış kriterlerinin de belirlenmesi uygun olacaktır. Çünkü yoğun bakım ünitelerinden bakım hastası durumuna gelmiş hastalar eve gönderilememekte, normal yataklı servislere veya uygun bakım ünitelerine sevk edilememektedirler. Türkiye’de yatış süreleri gelişmiş ülkelere göre çok uzundur.

Yoğun Bakım Uzman Sayısı Yetersiz

Yoğun bakımların uygun kullanılmasının sağlanmasında ilk basamak, yoğun bakım ünitelerinin “tam zamanlı yoğun bakım uzmanları” tarafından yönetilmelerinin sağlanmasıdır.

Ülkemizde yoğun bakım uzman sayısının yetersiz olması nedeniyle mevcut açık, anadal hekimleri tarafından kapatılmaya çalışılmaktadır, ancak anadal hekimleri ameliyathane, poliklinik gibi alanlarda da çalıştırıldıklarından veya kendileri çalışmak istediklerinden, yoğun bakımlarda kısmi zamanlı olarak çalışmaktadırlar. Bu durum yoğun bakımın çok da ciddiye alınmamasına, hasta triajının gelişi güzel yapılmasına, hastanın tıbbi bakım ve tedavisine yeterli zaman ayrılamaması ve hasta bakımının yetersiz olabilmesine, yatış sürelerinin gereksiz yere uzamasına, komplikasyonlara yol açmaktadır.

Hasta Bakım ve Triajının Yönetiminde Yoğun Bakımcının Rolü Artmalı

Yoğun bakım ünitelerinin birçok gelişmiş ülkede dahi 7/24 yönetiminin sadece yoğun bakım uzmanları tarafından sağlanması mümkün olamamakla ve anadal uzmanlarına gereksinim olmakla birlikte yoğun bakım uzmanlarının daha çok hasta bakım ve triajının yönetiminde rol almaları yaşanan sorunların çözümüne ciddi katkıda bulunacaktır.

Yoğun Bakım Ana dal Haline Getirilmeli

Türkiye’de yoğun bakım uzman sayısı yetersiz noktasından hareketle, 2013 yılında yoğun bakım bir tıpta uzmanlık alanı haline gelmiş ve yoğun bakım uzman sayıları hızla artmaya başlamıştır. Ancak, maalesef yetişen bazı yoğun bakım uzmanları zorunlu hizmet bölgelerinde yoğun bakım ünitelerinde çalıştırılmamaktadırlar veya kendilerine “sen nereden çıktın” gözüyle bakılmakta, zoraki basit görevler verilmektedir.

Yoğun bakım uzmanlığı gelişmiş ülkelerde tam zamanlı yürütülen, zaman alıcı ve zor bir alandır. Oysa ülkemizde yoğun bakım eğitim ve hizmet yönü ile bağımsız bir dal olamamıştır. Bu algı sorununun bir an önce çözülmesi ve gerekirse yoğun bakımın bir anadal haline gelmesi gerekmektedir.

Yatak Sayısı Yeterli Ama Dağılımı Dengesiz

Son olarak her ne kadar yatak sayısı toplamda yeterli ise de yoğun bakım ünitelerinin ve yataklarının özel hastane, üniversite ve devlet hastaneleri arasında dağılımında ve niteliklerinde sorunlar vardır. Şöyle ki, toplam 31 bin yatağın %43’ü özel hastanelerde, %40’ı devlet hastanelerinde, %17’si üniversite hastanelerinde bulunmaktadır. Yoğun bakım hizmetlerinden özel fark alınmaması gerekmesine rağmen maalesef pratikte hastalardan fark istenmekte ya da ağır hastaların masrafları daha çok olduğundan bu hastalar devlet veya üniversite hastanelerine sevk edilmektedirler. Bazı devlet ve üniversite hastanelerinde aşırı yığılma sorunu yaşanabilmektedir.

Yoğun Bakım Üniteleri Tek Çatı Altında Toplanmalı

Öte yandan hastanelerde neredeyse her ana dalın kendine ait yoğun bakım ünitesi açılmakta, adı yoğun bakım olan ve hatta tam kapasiteli 3. basamak ünite olarak ruhsatlı birçok ünite bulunmakta bu durum sayıyı arttırmakta ancak birçok üniteye genel yoğun bakım hastası yatırılamamaktadır. Aşırı parçalanmışlık, yönetimi güçleştirmekte, insan ve altyapı kaynak kullanımını olumsuz yönde etkilemektedir.

Sonuç olarak öncelikle hastanelerde yoğun bakım üniteleri tek çatı altında toplanabilirse ve hatta yoğun bakım bir anadal olup, yoğun bakım uzmanlarının tam zamanlı çalışmaları sağlanabilirse, bilimsel triaj ilkeleri doğrultusunda yatak kullanım sorunu büyük oranda çözüme kavuşacaktır.